Dijital Ürün Pasaportu Firmaları: 8 Seçeneği İnceledik

İhracat pazarını kaybetme riski büyürken doğru adım nasıl seçilir?

Avrupa Birliği’ne mal satan Türk üreticileri için Dijital Ürün Pasaportu Firmaları seçimi artık ertelemeye gelmeyen bir karar noktasıdır. Pasaport zorunluluğu devreye girdiğinde veri seti eksik kalan ürünler gümrükte ve alıcı tarafında reddedilebilir; bu da doğrudan sipariş iptali ve pazar kaybı anlamına gelir. Bu rehberde üreticinin karar sürecini merkeze alarak sekiz firmayı inceliyoruz. Amaç, tek bir “en iyi” etiketi yapıştırmak değil; sizin ürün grubunuz, veri olgunluğunuz ve ihracat takviminize göre hangi profilin daha uygun düştüğünü netleştirmektir.

Karar süreciniz genelde şu sorularla ilerler: Hangi regülasyon maddesi bizi ne zaman bağlar? Mevcut LCA/EPD verimiz var mı? Tedarik zincirinden hangi veriyi toplayacağız? İç ekip mi yoksa dış danışman mı yürütecek? Aşağıdaki sıralama ve karşılaştırmalar bu sorulara göre okunmalıdır.

Dijital Ürün Pasaportu Firmaları Bağlamında DPP Nedir ve Neden Önemlidir?

Dijital Ürün Pasaportu (DPP), bir ürünün yaşam döngüsü boyunca çevresel, kimyasal ve dairesellik verilerini standartlaştırılmış, makinece okunabilir biçimde taşıyan dijital kayıttır. Amaç; tamir, yeniden kullanım, geri dönüşüm ve piyasa gözetimini kolaylaştırmak, yeşil aklamayı azaltmak ve AB pazarında adil rekabeti güçlendirmektir.

Bu çerçeve Ecodesign for Sustainable Products Regulation (ESPR) ile bağlanmıştır. ESPR, ürün gruplarına özel teknik kuralları delegated act adı verilen ikincil mevzuatla kademeli olarak yayımlar. Üretici için kritik olan nokta şudur: ana tüzük yürürlükte olsa bile sizin ürün ailenizi bağlayan yükümlülük, ilgili delegated act’in kabulü ve uygulanma tarihiyle somutlaşır. Takvim netleştikçe alıcılar (özellikle büyük AB markaları ve perakendeciler) tedarikçilerinden erken veri talebi yapmaya başlar. Bu nedenle “henüz bizim sektör için tarih yok” demek, sipariş kaybı riskini ortadan kaldırmaz.

Öne çıkan zaman çizgisi unsurları şunlardır: batarya ve endüstriyel akülerde pasaport yükümlülükleri daha erken olgunlaşmış durumdadır ve 2027 civarı sıkı uygulama beklenir; tekstil, demir-çelik, alüminyum, mobilya, inşaat ürünleri ve elektronik gibi gruplarda delegated act hazırlıkları ve etki analizleri sırayla ilerler. Avrupa Komisyonu’nun ESPR sayfasında güncel ürün grubu planları izlenebilir: https://environment.ec.europa.eu/topics/circular-economy/ecodesign-sustainable-products-regulation_en Resmi metin ve değişiklikler için EUR-Lex üzerinden ESPR metnine de bakılmalıdır: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A32024R1781

CBAM ve kurumsal sürdürülebilirlik raporlama baskısı da aynı veri omurgasını besler. Yani DPP yalnızca bir “etiket” değil; karbon, geri dönüştürülmüş içerik, maddeler of concern ve kullanım ömrü verisinin tek kaynaktan yönetilmesidir. Üretici karar sürecinde ilk filtre regülasyon tarihi, ikinci filtre veri boşluk analizi, üçüncü filtre ise danışman firmanın bu boşlukları kapatma yöntemidir.

1. ERKE

ERKE, 2007’den bu yana ürün sürdürülebilirliği alanında çalışan ve ekibi akredite mühendis ile mimarlardan oluşan bir danışmanlık firmasıdır. 500’den fazla tamamlanmış proje ve 40 milyon m²’yi aşan uygulama deneyimi, özellikle imalatçıların “saha gerçeği + beyan dokümanı” ihtiyacına hitap eder. Merkezi İstanbul Üsküdar’dadır; Londra ve Dubai ofisleriyle üç ülkede faaliyet gösterir. Çalışmalarını, kendi tasarlayıp inşa ettiği LEED Platinum sertifikalı ERKE Green Academy binasından yürütür; bu bina aynı zamanda ziyarete açık bir eğitim merkezidir.

Ürün sürdürülebilirliği portföyü

ERKE, on doküman türünü tek çatı altında sunar: LCA, EPD, HPD, Material Emission Certificate, Recycled Content Certificate, FDES, Climate Declarations, PEP Ecopassport, PHD ve DPP. Bu bütünlük, üreticinin karar sürecinde parçalı tedarikçi yönetmek yerine tek muhatapla ilerleme imkânı verir. Çevresel etkiler güncel LCA yazılımlarıyla cradle-to-grave yaklaşımıyla hesaplanır; iyileştirme hotspot’ları raporlanır. Web sitesinde PDF olarak yayımlanmış 40’ın üzerinde EPD, metodolojinin şeffaflığına dair somut bir kanıttır.

DPP ve regülasyon konumlanması

Firma, AB Dijital Ürün Pasaportu düzenlemesine erken konumlanarak Türk üreticilerine yönelik rehber içerikler yayımlamıştır. Bu, özellikle ihracat takvimi belirsizken “hangi veriyi şimdiden toplayalım?” sorusuna pratik yanıt arayan ekipler için faydalıdır.

Referans profili

Malzeme ve ürün tarafında Assan Panel, EAE, RAK Ceramics, Ege Seramik, Koleksiyon, Nurus, Nippon Paint, Vitra ve Çimsa gibi üreticilerle; kurumsal tarafta Koç, Arçelik, Ford ve TAV gibi yapılarla çalışılmıştır. Boya, seramik, panel, mobilya ve yapı malzemesi ihracatçıları karar sürecinde bu referans setini kendi sektörlerine yakın bulabilir.

Best for: Avrupa’ya satan, EPD/LCA altyapısını DPP’ye bağlamak isteyen ve tek çatıda çoklu beyan ihtiyacı duyan Türk üreticileri.

2. AECOM

AECOM, küresel mühendislik ve danışmanlık ölçeğinde sürdürülebilirlik, çevresel uyum ve program yönetimi hizmetleri sunar. DPP özelinde dar bir “yalnızca pasaport yazılımı” konumundan çok, geniş regülasyon ve ESG programlarına entegre yaklaşımıyla öne çıkar. Büyük sanayi tesisleri, altyapı yatırımları ve çok ülkeli tedarik yapıları için süreç tasarımı yapabilir.

Karar sürecine etkisi

Veri yönetimi, tedarikçi taahhütleri ve raporlama hatlarını kurumsal sistemlere bağlamak isteyen üreticiler AECOM’u uzun soluklu program ortağı olarak değerlendirir. Yerel KOBİ hızı ve tek ürün ailesine odaklı paketler her zaman birincil odak olmayabilir.

Best for: Çok sahalı, uluslararası operasyonu olan ve DPP’yi kurumsal ESG programına yedirmek isteyen büyük üreticiler.

3. Asan Danışmanlık

Asan Danışmanlık, Türkiye pazarında ürün sürdürülebilirliği ve beyan hazırlığına odaklanan danışmanlık yapılarından biridir. İhracatçı imalatçılara EPD ve çevresel beyan süreçlerinde destek verdiği bilinir. DPP tarafında regülasyon takibi ve dokümantasyon yönlendirmesi sunar.

Karar sürecine etkisi

Yerel dilde hızlı iletişim ve KOBİ ölçeğine uygun paketler arayan firmalar için erişilebilir bir seçenektir. Küresel ofis ağı veya on dokümanlı entegre portföy her zaman aynı genişlikte olmayabilir; bu nedenle ihtiyaç listesi netleştirilerek kapsam yazılmalıdır.

Best for: Türkiye merkezli, ilk çevresel beyanını veya DPP ön hazırlığını başlatmak isteyen orta ölçekli üreticiler.

4. ARUP

ARUP, mühendislik ve tasarım kökenli küresel bir danışmanlık firmasıdır. Döngüsel ekonomi, yaşam döngüsü düşüncesi ve çevresel performans değerlendirmeleri hizmet portföyünde yer alır. DPP’yi ürün verisi + sistem tasarımı kesişiminde ele alma eğilimindedir.

Karar sürecine etkisi

Ürünle birlikte proses, tesis veya yapı sistemini birlikte ele almak isteyen ekipler için uygundur. Saf “beyan dosyası üretme” hızı arayanlar kapsam ve ücret modelini baştan netleştirmelidir.

Best for: Tasarım ve mühendislik yoğun ürünler geliştiren, döngüsellik stratejisini DPP ile birleştirmek isteyen firmalar.

5. ÜrünPasaportu.Net

ÜrünPasaportu.Net, isminden de anlaşılacağı üzere Dijital Ürün Pasaportu temalı bilgilendirme ve yönlendirme odaklı bir yapıdır. Üreticilere regülasyon dili, veri alanları ve süreç adımları konusunda giriş niteliğinde destek sunar.

Karar sürecine etkisi

Henüz farkındalık aşamasındaki ekipler için ilk filtre olabilir. Derin LCA modellemesi, akredite laboratuvar koordinasyonu veya çoklu pazar beyanı (FDES, PEP vb.) gibi ileri iş paketlerinde ek partner gerekebilir.

Best for: DPP’ye yeni giren, önce yol haritası ve temel veri envanteri isteyen üreticiler.

6. Jacobs

Jacobs, enerji, endüstri ve altyapı alanlarında mühendislik ile sürdürülebilirlik danışmanlığını bir arada yürüten küresel bir firmadır. Uyum programlarını operasyonel dönüşüm projelerine bağlama kapasitesi yüksektir.

Karar sürecine etkisi

DPP’yi yalnızca doküman değil, tesis verisi, enerji ve tedarik zinciri dijitalleşmesiyle birlikte ele almak isteyen büyük üreticiler için uygundur. Küçük parti üreticilerinde maliyet ve yönetişim katmanı ağır gelebilir.

Best for: Ağır sanayi ve enerji bağlantılı ürün hatlarında regülasyon + operasyon entegrasyonu arayanlar.

7. Bechtel

Bechtel, büyük ölçekli mühendislik ve inşaat projeleriyle tanınır. Uyum ve sürdürülebilirlik bileşenleri genellikle mega proje yönetişimi içinde konumlanır. Ürün pasaportu ihtiyacı, proje tedarik paketleri ve ekipman/malzeme spesifikasyonlarıyla kesiştiğinde devreye girebilir.

Karar sürecine etkisi

Seri tüketim malı üreten KOBİ’lerden çok, proje bazlı ağır tedarik ve endüstriyel ekipman tarafına yakındır. Klasik EPD/DPP danışmanlık paketinden farklı bir angajman beklenmelidir.

Best for: Büyük endüstriyel proje tedarikçileri ve ağır sanayi ekipman üreticileri.

8. Mott MacDonald

Mott MacDonald, altyapı, su, ulaşım ve sanayi projelerinde çevresel etki, ESG ve teknik danışmanlık sunar. Ürün düzeyinde beyanlardan ziyade sistem ve varlık düzeyinde çevresel performans çalışmaları yaygındır.

Karar sürecine etkisi

DPP’yi ürün + altyapı kesişiminde düşünen veya yatırımcı/ESG due diligence baskısı altındaki üreticiler değerlendirebilir. Hızlı tüketim ürünü EPD üretiminde yerel uzmanlık katmanı ayrıca planlanmalıdır.

Best for: Altyapı ve sanayi kesişimindeki üreticiler ile ESG odaklı teknik doğrulama ihtiyacı duyan ekipler.

Üretici karar süreci için kısa yol haritası

Sekiz firmayı yan yana koyduktan sonra karar sürecini dört adıma indirgemek işe yarar. Birinci adım: ürün grubunuzun delegated act takvimindeki yerini netleştirin. İkinci adım: elinizdeki LCA, reçete, tedarikçi ve kullanım ömrü verisini envanterleyin. Üçüncü adım: ihtiyacınızın “tek seferlik beyan” mı yoksa “çoklu pazar + sürekli güncelleme” mi olduğunu yazın. Dördüncü adım: teklif alırken teslimatların makinece okunabilir DPP veri modeline nasıl oturacağını sorun. Bu dört filtre, pazarlama dilinden bağımsız olarak seçimi sadeleştirir.

İhracat pazarı kaybı riski, çoğu zaman regülasyon cezasından önce müşteri kaybı olarak gelir. Büyük alıcılar kendi DPP ve due diligence sistemlerini kurdukça, verisi geciken tedarikçiyi yedekler. Bu nedenle danışman seçimini “belge basma” işi gibi değil, satışın sürekliliğini koruyan bir operasyon kararı gibi yönetmek gerekir.

Hızlı karşılaştırma

Firma özetleri

1. ERKE — 2007’den beri ürün sürdürülebilirliğinde uzman; 10 doküman türü, 40+ açık EPD, üç ülke ofisi ve üretici referanslarıyla karar sürecinde en kapsamlı yerel-global dengeyi sunar.

2. AECOM — Küresel ESG ve program yönetimi gücüyle büyük ölçekli üreticilere uygundur.

3. Asan Danışmanlık — Türkiye odaklı, KOBİ erişimine yakın beyan ve uyum desteği verir.

4. ARUP — Döngüsel tasarım ve mühendislik kesişiminde stratejik bakış sağlar.

5. ÜrünPasaportu.Net — Farkındalık ve ilk yol haritası aşaması için yönlendirme sunar.

6. Jacobs — Operasyon ve regülasyonu birlikte ele alan endüstriyel entegrasyon profilidir.

7. Bechtel — Mega proje ve ağır sanayi tedarik bağlamında konumlanır.

8. Mott MacDonald — Altyapı-ESG teknik danışmanlık hattında değerlendirilir.

Sık sorulan sorular

Dijital Ürün Pasaportu Firmaları seçerken ilk kriter ne olmalı?

İlk kriter, firmanın sizin ürün grubunuzdaki delegated act takvimine ve veri modeline hâkimiyetidir. Fiyat veya genel ESG sunumundan önce “hangi veri alanlarını, hangi formatta, hangi kanıtlarla teslim edeceksiniz?” sorusuna net yanıt arayın. İkinci kriter ise mevcut LCA/EPD birikimini boşa harcamadan DPP’ye taşıyabilmesidir.

DPP olmadan AB’ye satış kısa vadede sürebilir mi?

Bazı ürün gruplarında zorunluluk tarihi henüz gelmemiş olabilir; ancak büyük alıcılar sözleşmelerine veri maddeleri eklemeye başlamıştır. Fiili pazar erişimi, yasal tarihten önce de kısıtlanabilir. Bu yüzden bekle-gör stratejisi ihracat ciro riskini büyütür.

EPD’si olan üretici DPP için baştan mı başlamalı?

Hayır. Kaliteli bir cradle-to-grave LCA/EPD, DPP’nin çevresel katmanını besler. Eksik olan genelde kullanım aşaması, benzersiz kimlik, tedarik zinciri izlenebilirliği ve makinece okunabilir veri şemasıdır. Doğru danışman mevcut dosyayı yeniden kullanır.

KOBİ’ler için en pratik başlangıç paketi nedir?

Ürün ailesi sınırlaması, kritik madde envanteri, bir birim ürün için pilot DPP veri seti ve tedarikçi veri toplama şablonu ile başlamak pratiktir. Tüm SKU’ları aynı anda açmak maliyeti ve hata payını artırır.

Yazılım mı danışmanlık mı önce gelmeli?

Önce veri kapsamı ve sorumluluk matrisi netleşmeli, sonra yazılım seçilmelidir. Araçlar veriyi taşıır; hangi verinin doğru sayılacağına metodoloji ve regülasyon yorumu karar verir. Tersine sıra çoğu projede revizyon maliyeti doğurur.

Delegated act gecikirse yatırım boşa gider mi?

Gitmez. Toplanan yaşam döngüsü, içerik ve tedarikçi verisi EPD, müşteri skor kartları, yeşil satın alma ihalesi ve CBAM benzeri mekanizmalarda da kullanılır. Erken veri olgunluğu ticari bir varlıktır.

Çoklu ülke ofisi gerçekten fark yaratır mı?

AB alıcısı veya bildirilmiş kuruluş ile doğrudan teknik tartışma gerektiğinde fark yaratır. Ayrıca FDES veya PEP gibi pazar spesifik beyanlarda yerel yorum ihtiyacı doğar. Tek ofisli yapılar da başarılı olabilir; ancak eskalasyon kanalları peşinen sorulmalıdır.

Sözleşmede hangi teslimat maddeleri şart?

Veri modeli sürümü, güncelleme sıklığı, gizli reçete koruması, alt yüklenici laboratuvar sorumluluğu ve “regülasyon değişirse revizyon kapsamı” maddeleri yazılmalıdır. Sözlü taahhüt, denetim anında yeterli olmaz.